Ania Grient

Over the years I’ve become unbelievably and annoyingly picky when it comes to the vampire literature. I pick a book in a bookstore, skim through its pages, read a few lines here and a few lines there, and then, usually, I put it down. I can’t be bothered to read it, many of the vampire novels are pale imitations of Rice or Holly Rice. Or they’re like Twilight. It must be said, The XIXth century vampire classics and Rice’s “Chronicals” where the last vampire books which I read from cover to cover. Anything since then has been nothing but… “skimming”, often without finishing. I easily get discouraged if a writer tries to imitate Rice’s style.
Or I if am served something like “Vampire Cowboys”….riddle it for yourselves, “darklings”.

The fact that I can’t stand Rice’s style in Rice’s books anymore does not help much either. I am prejudiced. I am sorry, all you vampire novel writers. All of a sudden, hmm no, some time ago, the Vampire Chronicals became petty and actually infantile to me, or maybe I got older and despite my sentiment for them, I can see their weak points, many of them. Rice castrated Vampire and we should all thank her. Thanks to her, the process of fang-castration continues and flowers like “Twilight” are produced. But the vampire-fans believe she made a vampire “real” and “believable”. Maybe she did. But somewhere in the process of “beatification” and “beautification”, she took away Vampire’s charm, bestiality, mystery, danger, and yes, that sublime dark beauty. Vampire became SO American.
If you’re European, you’ll understand what I am talking about.
Okay, it’s not about the Ricean world.

This post is actually about the vampire book I’ve just finished reading. I can’t say I read it page after page. BUT I read it from cover to cover, so to speak. It’s a book by Kyle Marffin titled “Gothique, A Vampire Novel”. And no, I am not writing a review, just a thought or two.

Despite the fact that I didn’t really get emotionally attached to any of the characters, mortal or immortal, I enjoyed the story, not for its “vampire” quality though. The reason why I really liked it was because it was a pretty good satire on the Gothic subculture and Goths, especially those Goths who dream of being abducted by beautiful vampires and turned. I really did enjoy scenes where such a “Gothic lovely” met her fate and faced her “dream”, and it turned out that THE vampires are nothing like those in Rice’s books. They’re beautiful, maybe, but they are not so fucking – excuse my French – damn “Ricean”, and THAT, was a – excuse my French again – fucking relief! I laughed and felt almost a sadistic pleasure reading how one mortal “sweet dark lovely” character after another was waking up from that Ricean or Britean dream…

This complete surrender to that vampire Ricean fantasy has always irritated me. It was especially seen, and could be probed, on various online role playing boards. I could never understand it, for many reasons. And it’s not a place or time to list all of them. But the main one was, to me, this quick “giving in” . It has always shown the lack of character and that need to be “owned” or “possessed”. And oh dear Twain, when the words like “morality” or “humane” or “humanist” would always come to the spotlight, I always felt like in twilight zone of the twilight zone. Trust me, when an author attempts to dwell in ethics while writing and creating his or her vampire world, it would end up being yet another existentialist novel exploring writer’s fears, questions and doubts. It could have been enough and charming when I was young, but it’s not anymore. What I want now is the book about THE vampire of flesh and blood! I don’t want a blood drinker who spends eternity on questioning his or her existence whether it’s evil or “aevil”, or searching for answers that are somewhat easily found when you pass that annoying age of adolescence filled with self-importance, acid arrogance and erecting rebellion.

Anyway, yes, “Gothique” was entertaining and fed my sadistic fantasies even if only in this literary way. Plus, the characters of Cass and his roomate and friend Colleen, who both ended up being turned into vampires, remind me myself and my dearest Parisian fiend Killian.
Hmm, yes, go and read it.

There must be balance. And there must be kept a healthy distance and approach towards things in general or they get unbelievably and comically ridiculous. I could never understand extremes – people from both sides of – let’s say – an argument which has been going on since the release of Memnoch the Devil. I’ve been usually a silent observer watching people wrestling either with the books (the last one Blood Canticle in particular), their own emotions concerning the book/s and with the thought that Anne Rice would no longer write about vampires.

On one side you’ve got appearing to be raving-mad self-called Christians-true-Catholics calling The Vampire Chronicles “satanic books” and praising Anne Rice’s “coming back to the light” while on the other side of this barricade you’ve got so called old-readers – who’d jump to anyone’s throat (Anne Rice’s included) to defend “good old” Lestat – and with them old-school Goths throwing meat at Anne Rice and laughing at her –something what may appear – an eccentric change of literary path. Such extreme reactions from both sides are not only ridiculous and infantile, but also show the lack of common sense and with it, the lack of contact with reality; needless to say, they stand for a clear proof that people don’t pay attention to the literary label which all of Anne Rice’s books have – and that is FICTION. Of course love for the books may explain that, in my opinion, violent defense of the characters; but nothing explains idiocy or ignorance or ad-hominem. Both sides lack healthy distance towards (probably themselves and) the books which although may be influencing, they have always been and remain fiction. This and more, my friends, all of us should have in mind when any and each one of us attempt to write a critical essay or simply voice an opinion not only on matter of Rice’s writing but just on anything.

And there’s Anne Rice herself; although I have no difficulty with understanding Anne’s choice – or motives even – of/for changing her literary subject from gothic to catholic, so to speak, I don’t quite understand why Mrs. Rice acts as if everything prior to Christ the Lord was “ the literary shameful incidents” which need to be revised, reinterpreted and explained again in order to fit the new literary and religious route in her life and work. And this is exactly the impression I’ve been getting from her for a long time now – in interviews and messages to fans. It surprises me, it saddens me and leaves me utterly stunned and baffled. As much as I can understand Mrs. Rice’s lack of distance towards matters concerning her religious conversion which probably was/is the main reason of that lively debate she’s been having with fans and critics over the World Wide Web, I can’t understand the lack of mentioned distance towards herself and her writings. It is as if Mrs. Rice was ashamed of her neo-gothic literary “nest egg” which now has no place in her new professional and private life. So it has to be, like I already said, reinterpreted to not cloud or distort the message of “the Christian fiction”.

And here we’re getting closer to the point, I’ve got this feeling that the dangerous line has been crossed – when an author stops being a writer and turns into man with/on serious mission – a crusader. It is toxic, I could risk saying, when fiction using religion and its iconography wants indirectly to be something more than fiction; there’s danger of falling into demagogy, religious indoctrination and devout impotent preaching. Author’s motives may be honest and pure but lack of distance usually spoils the effect. Of course, choosing such dangerous form of rhetoric won’t repel declared believers, but it’s rather highly unlikely it will be accepted by many of old readers or enchant skeptics or those with undecided “religious preference”. It’s not my place to judge the literary quality or value of Anne Rice’s “Christian fiction”, but I believe it would have been taken and understood far better if Mrs. Rice had kept her personal life and religiousness away from her writing. I fear that Anne Rice’s good intentions of trying to speak about “the Word which became flesh” and her personal experience of “faith in ecstasy” fell under the category of indoctrination in this purely American style, or maybe it’s me being a typical central Eastern European born in the post communistic-catholic country and brought up in catholic family thus being completely resistant to basically any form of indoctrination or too flowery and nonchalant talk about somewhat private – if not intimate – matters such as religion and faith. Yes, I am aware that it’s not viewed as intimate to the American people, it explains the popularity of televangelism and everything that comes with it in the USA while here in Poland it’s viewed extremely negatively. “America the country of People who simply believe”, as I read somewhere, it does not matter in what, but they do.The idea of evangelization is completely different in this Slavic corner of Europe.

The Mayfair Witches series and the Vampire Chronicles series stand for a fine example of a neo-gothic literature which enchants people and will continue enchanting, there’s no hidden mission or a a satanic mission as some hard-catholic try to make those books look like. The Christ the Lord series though brought Rice’s fiction to a completely new level, they became a tool of evangelization and religious indoctrination basically because of a heavy personal involvement of Anne Rice herself. If you read some of the comments from new (Christian) Anne Rice readers concerning her New Catholic Fiction, you’ll find declaration of “coming back to the Church”; “feeling HIS presence”; “Anne Rice making Christ so believable” (which is funny really). One may ask if Anne writes just fiction, I believe it’s not just a fiction anymore. I also don’t think it’s necessarily a good thing either. Of course, I have no doubt that her new Christian readers are simply delighted, I remain reserved and skeptical.

Anyway, instead of attempting to proceed further with some psychoanalytical analysis – so commonly performed in quasi biographies or in essays dealing with Anne Rice, her religious conversion and latest books – which could probably give laboured answers to all of my “whys” here, I prefer to pose only questions and wonder, and mourn. This is just a sketch to perhaps a deeper and nice thesis dealing on social psychology and literature and how an author turns from a writer into a preacher and their word becomes “THE word”, or “THE flesh”.

Zjawiskiem niezwykle interesującym i zabawnym jednocześnie jest fakt, że „Rzecz Pospolita Artystyczna” dumnie zwana „ Polską Sztuką Współczesną” pogrywa sobie nie tylko z widzem ale i z samym artystą, zmuszając tego pierwszego do zrozumienia konceptu czyli – używając języka „przeciętnego zjadacza sztuki” – sensu, znaczenia , innymi słowy… „o co tu chodzi”, kryjącego się za przedmiotem, obrazem, instalacją umieszczoną w „Domu Sztuki”.  Zaś tego drugiego – znaczy artystę -  do odnalezienia kontekstu dla swojego „ajdija” czyli „konceptu”.  Owe poszukiwania są niezbędne, ponieważ Sztuka Współczesna, a przynajmniej jej większa część, bez kontekstu nie istnieje…

W tym właśnie miejscu, zdaję sobie sprawę, że jestem w Galerii BWA ze wzrokiem utkwionym w posadzce, na której znajdują się jakieś napisy. Patrzę przed siebie, na szklanych drzwiach i oknach także wymalowano znaki i litery przypominające  lingwistyczne  „wrzuty” lub „wlepy” (obecnie  zwane „muralami”) Nie staram się ich odczytać. Kupuję katalog, do którego młoda dama z uśmiechem dodaje białą torbę z grubego płótna z logiem wystawy. Jako student Historii Sztuki nie płacę za bilet. Wchodzę.

…I widzę: Obrazy ruchome i zastygłe, niby pozbawione ram a jednak jak najbardziej w tych ramach tkwiące. Niezwykłe, wręcz eteryczne i efemeryczne projekcje wideo Nieswoje ciało Anny Wybierały  zostały umieszczone w przestrzeni pogrążonej w mroku. Ciemność potęguje uczucie intymności i ciszy, a zastygnięte w ruchu kobiece sylwetki wyglądają niczym zjawy, zasysające w sobie światło. Muszę przyznać, że przepełniło mnie uczucie błogości a także niezwykłości, gdy tak patrzyłam na owe istoty jakby były z innego świata. Potem otwieram katalog i czytam, że artystka inspirowała się barokowym, rokokowym i wiktoriańskim malarstwem, więc próbuje odnaleźć owe analogie, choćby nawet dalekie, a nie mogąc, wzruszam ramionami i przechodzę dalej. Ciekawa jest propozycja Kordiana Lewandowskiego o nieznośnie długim tytule, który zaprezentował nam serię tzw. digital painting w oryginalnych ramach czyli na ekranie LCD przedstawiającą miedzy innymi popularne w kulturze internetowej webcam shots stylizowane na obrazy. Kto poszedł na wystawę z nadzieją zobaczyć malarstwo tradycyjne, mógł podziwiać propozycje Pawła Dunala. Jego obrazy to mistrzostwo techniki powiązane z frywolnością obranego przez siebie tematu, wizje dużego chłopca, zabawne a przy tym zachwycające malarskim detalem.

Heidegger , 8’27” Katarzyny Skupny to przykład manifestacji Feminizmu w świecie podobno wciąż patriarchalnym. O tym, że jej projekcja wideo ma wymowę feministyczną, widać już na pierwszych kadrach filmu, jednakże aby naprawdę zrozumieć, co artystka miała na myśli, należy zagłębić się w literaturę katalogu, tematykę gender i filozofię. Szczerze powiedziawszy  temat „kobiety uwięzionej w okowach patriarchalnej kultury” jest stary i wyeksploatowany do granic artystycznej możliwości. A kadry przedstawiające malowanie i zdzieranie lakieru z paznokci – jako wyraz niemego i tragicznego sprzeciwu wydają mi się infantylne i męczące. Meczące wydaje się też pewna nachalna obecność języka angielskiego w pracach artystów, jak w przypadku Marcina Kuligowskiego. Jasne jest, że artysta inspirował się ogólnie pojętą współczesną ikonografią amerykańskiej pop-kultury, jednakże  mnie osobiście ciekawi owa zasadność angielszczyzny w tytułach zarówno jego prac jak i Skupny.

Bardzo żałuję, że nie jestem zwykłym widzem, nie obarczonym toną wiedzy z zakresu sztuki, która niejako wymusza na mnie zupełnie inny ogląd wszystkich tych zjawisk, które składają się na to, co nazywamy Sztuką Współczesną. Historykowi Sztuki nie przystoi bowiem powiedzieć, że coś się nie podoba – no chyba, że podeprze się to solidnym kilku- lub kilkudziesięciostronicowym elaboratem, który z racji swej rzecz jasna „akademickości” byłby niestrawny dla każdego czytelnika z poza wąskiego koła ludzi i instytucji zajmujących się badaniem i pisaniem o sztuce. O tym, że sztukę robią artyści, a doświadczać jej mogą ludzie z „jako-tako” wyrobioną wrażliwością artystyczna i estetyczną, wiedzą wszyscy. Innymi słowy, nie każdy może być artystą  jak również nie każdy jest stworzony do rozumienia/odczuwania dzieła sztuki. Jednakże, w ostatnich latach nie mogę oprzeć się wrażeniu, że artyści tworzą głównie dla samych siebie, dla krytyków i historyków sztuki, a ci z kolei piszą o tym ksiązki, które czytają zarówno ci pierwsi jak i drudzy, oraz studenci. Jest rzeczą niemodną a wręcz intelektualnym faux pas, przyznać się, ze Sztuki Współczesnej się nie lubi i nie ma się potrzeby jej rozumienia. Czuję się niejako rozdarta między patrzeniem na owe prace jako historyk sztuki i jako przeciętny widz.  Miło jest więc pójść na wystawę i zobaczyć Malarstwo, nie ważne czy w drewnianych ramach czy też to, na ekranach LCD.  Obrazy ruchome i zastygłe – obiecujące. Wychodzę z BWA mimo wszystko z nadzieją…